Ç’ka më pas? Kjo është pyetja e mundimshme për përgjigje
Spekulimet rreth një sulmi izraelit ndaj vendeve bërthamore iraniane kanë qarkulluar prej vitesh, por janë intensifikuar ndjeshëm në ditët e fundit. Që dje, më 12 qershor, disa media amerikane raportuan se një sulm i tillë ishte i pashmangshëm.
Në fakt, sipas një analize nga redaktori i BBC-së, Raffi Berg, ka pasur shqetësim në rritje në Izrael se bisedimet midis SHBA-së dhe Iranit, të cilat kanë vazhduar që nga prilli, mbi një marrëveshje të re bërthamore mund ta lënë Iranin me një program bërthamor – diçka që Izraeli thotë se nuk mund ta pranojë në asnjë formë.
Rezolutë e IAEA-s
Izraeli e ka quajtur programin bërthamor të Iranit një “kërcënim ekzistencial” për vite me radhë, ndaj dhe kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu e ka komentuar vazhdimisht, që nga mesi i viteve 1990.
Irani ka mohuar vazhdimisht se po ndërton armë bërthamore, duke këmbëngulur se programi i tij bërthamor është vetëm për qëllime paqësore dhe civile. Por fuqitë perëndimore dhe organi global bërthamor, Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë Atomike (IAEA), nuk e kanë gjetur këtë të vërtetë.
Të enjten, IAEA miratoi një rezolutë – për herë të parë në 20 vjet – duke deklaruar se Irani ka shkelur angazhimet e tij bërthamore.
Duke folur këtë mëngjes ndërsa Izraeli nisi sulmet e tij, Netanyahu tha se Irani kishte prodhuar material të mjaftueshëm për – teorikisht – nëntë bomba bërthamore, sipas një vlerësimi të kohëve të fundit të IAEA-s. Irani, tha ai, kërcënon “vetë mbijetesën” e Izraelit.
Me vendimin për të sulmuar, Izraeli tani duket se po shfrytëzon një mundësi: Irani ende nuk e ka rindërtuar mbrojtjen ajrore që u degradua nga sulmi i Izraelit në tetor – dhe sulmi gjithashtu mund të parandalojë raundin tjetër të bisedimeve bërthamore që do të zhvillohen të dielën.
Çfarë më pas?
Nga ana tjetër, siç analizohet nga Sky News, pyetja që tani bëhet thelbësore është: çfarë më pas?
Kryeministri Benjamin Netanyahu ka argumentuar prej kohësh se qëllimet e Iranit nuk duhet të përputhen kurrë me aftësinë e tij për t’i arritur ato. Duke nisur një sulm që beson se do të largojë kërcënimin, Izraeli ka të ngjarë të përpiqet ta përfundojë atë nëse rrethanat – dhe SHBA-të – e lejojnë.
Nga ana tjetër, Irani vështirë se mund të përballojë dobësi. Është një regjim politikisht i prekshëm dhe çdo shenjë pavendosmërie mund ta destabilizojë atë më tej nga brenda. Hakmarrja, sipas analizës së Sky News, mund të përfshijë sulme ndaj objektivave izraelite dhe amerikane, si dhe aleatëve amerikanë dhe infrastrukturës së naftës në Gjirin Persik.
Vetëm disa cisterna ose rafineri të goditura mund ta trondisin menjëherë ekonominë globale, dhe udhëheqja iraniane mund të mbështetet në këtë për ta detyruar Uashingtonin të ndalojë operacionet ushtarake izraelite. Në skenarin më të mundshëm, parashikon Sky News, kjo është si më poshtë: “Izraeli vazhdon të sulmojë, Irani hakmerret me gjithçka që ka, Shtetet e Bashkuara bashkohen në mbrojtjen e Izraelit dhe Irani sulmon objektiva si izraelite ashtu edhe amerikane dhe ndoshta objektiva të aleatëve amerikanë”. Por luftërat rrallë ndjekin logjikën e një plani. Çdo hap në përshkallëzim mund të çojë në pasoja të reja, të paparashikuara. Nëse Gjiri Persik shndërrohet në një front, përfundon Sky News, pasojat nuk do të jenë rajonale – por globale. /tesheshi.com/
