Besimtari, në udhëtimin e tij drejt Allahut të Lartësuar, nuk shkëputet kurrë nga sprovat dhe vuajtjet. Një nga arsyet që e forcon, e qëndron dhe e ngushëllon në zemër të këtyre sprovave është ajo që dëgjon rreth gjendjes së vëllezërve të tij që kanë kaluar më parë në këtë rrugë.
Kushdo që mediton Kuranin, gjen se Allahu i Lartësuar e përmend shpesh rrëfimin e profetëve dhe të dërguarve, dhe i tregon të Dërguarit të Tij (paqja qoftë mbi të) atë që u ndodhi atyre me popujt e tyre, për të forcuar zemrën e tij dhe për t’i dhënë mbështetje.
Allahu i Lartësuar thotë:
“Dhe të gjitha rrëfimet e të dërguarve që të tregojmë ty, përmes tyre forcojmë zemrën tënde. Dhe në këtë rrëfim ka të vërtetën, këshillë dhe përkujtim për besimtarët.” [Hud: 120]
Dhe gjithashtu thotë:
“Prandaj, bëhu i durueshëm ashtu siç duruan të vendosurit nga të dërguarit dhe mos kërko për ta përshpejtim. Ditën kur do ta shohin atë që u është premtuar, do t’u duket sikur s’kanë qëndruar veçse një orë e ditës. Ky është një lajmërim. A do të shkatërrohet ndokush përveç popullit mëkatar?” [Ahkaf: 35]
Imam Ahmedi thoshte në sprovën e tij të madhe: “Nuk më bëhet vonë për burgun (se është njësoj si shtëpia ime), as për vrasjen me shpatë. Unë frikësohem vetëm nga sprova e kamxhikut.” Atëherë njëri prej të burgosurve i tha: “Mos u shqetëso, o Ebu Abdillah! Nuk janë veçse dy goditje me kamxhik, pastaj nuk dihet ku bie pjesa tjetër.” Kjo fjalë e qetësoi.
Ai tha gjithashtu: “Nuk kam dëgjuar fjalë më të fortë që kur jam futur në këtë çështje sesa fjalët e një beduini që më foli në Rahbet Tawk (një vend mes Rakkës dhe Bagdadit). Ai më tha: ‘O Ahmed! Nëse të vret e vërteta, do të vdesësh dëshmor; dhe nëse mbijetosh, do të jetosh i nderuar.’ Kjo më forcoi zemrën.”
Nëse një gjë e tillë ndodhi me Imamin e Ehli Sunetit – e kush është më i fortë në besim, qëndresë dhe bindje? – atëherë më së pari do të ndodhë edhe me të tjerët që janë më të vegjël se ai.
Ndërkohë që lexoja librin e shejhut Faiz el-Kandari “Sprova e rëndë dhe lindja e re”, për të cilin kam shkruar më parë në serinë “Lexime të luftës”, ndala në një pjesë shumë të dobishme me titullin e mësipërm, të cilën e sjell këtu me pak modifikime dhe shtesa, që të përfitojë kush nuk ka pasur rastin ta lexojë librin. Allahu është i mjaftueshëm për mua, dhe tek Ai mbështetem. Kjo është koha për ta filluar:
…
Granatat binin mbi kokën time si shi, toka shpërthente nën këmbët e mia si llavë, kufomat fluturonin rreth meje, uria më përpinte, frika më rrethonte, dhe mbeta për afro dhjetë vite në një qeli të vetmuar (jo më shumë se dy metra e gjatë dhe më pak se aq e gjerë), ku më torturonin me urrejtje të tmerrshme. Por unë jam ende gjallë. Ende dëshmoj me bindje të plotë se nuk ka zot tjetër përveç Allahut dhe se Muhamedi është i Dërguari i Tij. Zemra ime ende dëshiron dritën e diellit, sytë e mi kërkojnë lëkundjen e një dege të njomë, veshët e mi dëgjojnë cicërimat e zogjve, dhe shpirti im mallkon për lavdinë e një populli që ende endet në shkretëtirë.
Asgjë nga kjo nuk ishte për shkak të forcës sime. Unë nuk jam njeri prej hekuri që nuk e ndjen dhimbjen, as ndonjë superhero që nuk e vret mendjen për tmerret. Nga gjoksi im shpërthyen ofshamat e dhimbjes nën goditjet e kamxhikut, dhe klithmat e vuajtjes në pranga. Kam qenë i pikëlluar, kam qarë, jam dobësuar, por ata nuk më thyen. Jo se nuk thyhem, por sepse ajo në të cilën besova është e pathyeshme.
Tirani mund të të vrasë, të kënaqet me klithmat e tua, të zotërojë trupin tënd… por kurrë nuk do ta zotërojë zemrën tënde.
Ai mund të të marrë shpirtin, të të privojë nga arsyeja… por nuk do të të marrë besimin.
Mund të biesh para tij i vrarë, ose të flasësh marrëzira nga çmenduria.
Por çfarë fiton tirani me një makinë të shkatërruar që nuk ka më vlerë? Mjafton si fitore që nuk i je dorëzuar.
Unë mund të them me siguri, nga përvoja e gjatë në kushte jashtëzakonisht të vështira përballë forcave më të fuqishme të inteligjencës dhe ushtrisë në botë, se strategjia më madhështore për të përballuar sprovat e jetës është “Triologjia e qëndresës”:
1. Korrigjimi i perceptimit,
2. Lidhja me Zotin,
3. Përpjekja fizike.
• Korrigjimi i perceptimit ndaj ngjarjeve: është ai që përcakton mënyrën se si i shohim dhe përjetojmë ato.
Drita që na jep Kurani për të shpërndarë errësirën e sprovës dhe për të përballuar me sukses vështirësitë e jetës qëndron në kuptimin e vërtetë të sprovës dhe njohjen e kohëzgjatjes së saj.
Sprova është provë, jo poshtërim. Ajo është pastrim, jo shkatërrim. Është besimi se Ai të ka përzgjedhur kur të ka sprovuar.
Kur ti dhe familja juaj pësoni një aksident dhe ti mbetesh i paralizuar ndërsa humbet gruan dhe vajzën, do të shkatërrohesh shpirtërisht – sepse sheh paralizën dhe jo shpërblimin që vjen me të; sepse sheh në vdekje ndarje dhe jo kalimin në shtëpinë e takimit.
Po sikur një mbret të të thoshte: “Nëse duron sprovën tënde të përkohshme, do të të jap një pallat në një ishull përrallor ku të presin gruaja dhe fëmijët tu, ku do të jetoni të lumtur përgjithmonë!” – është perceptimi që bën ndryshimin.
Kur të godet armiku, zemra të digjet dhe trupi të dhemb. Por po të të godiste trajneri yt për të të forcuar trupin, do ta pranoje me zemërgjerësi. Është i njëjti goditje, por ndryshon perceptimi – dhe me të ndryshojnë ndjenjat e tua dhe sjellja jote.
Ndryshimi i perceptimit e shndërron tragjedinë në përvojë.
Sprovat janë të kufizuara në kohë dhe menjëherë bëhen pjesë e së kaluarës që nuk ka realitet. Por ne bëjmë një krim ndaj vetes kur i mbartim kujtimet e dhimbjes në të tashmen, duke i kthyer përsëri në realitet.
• Lidhja me Zotin: është ndihma që zbret në zemër për ta kujtuar për nderin e shpërblimit dhe afërsinë e arritjes.
Vetëm korrigjimi i perceptimit nuk mjafton për ta kaluar sprovën, sepse është në fushën e mendimit, dhe njeriu nuk arrin me mendim vetëm. Ai ka nevojë për furnizim shpirtëror që e lidh me qiellin – përmes namazit, përmendjes, lutjes, leximit të Kuranit, përuljes dhe pendimit… dhe kjo është më jetike për shpirtin sesa ushqimi për trupin.
Ndikimi i kësaj lidhjeje shpirtërore në zgjimin e forcave të brendshme të njeriut është më i fuqishëm se ndikimi i hormoneve trupore në mobilizimin fizik.
• Përpjekja fizike: Njeriu përbëhet nga trup dhe shpirt. Kur trupi është pasiv, barra e sprovës bie vetëm mbi shpirtin. Kur trupi lëviz, sprova ndahet mes trupit dhe shpirtit dhe bëhet më e lehtë.
Unë vetë e kam provuar këtë. Nuk i kam ndalur kurrë ushtrimet fizike gjatë katërmbëdhjetë viteve që kam kaluar në Guantanamo, pavarësisht rrethanave.
Ushtrimet nuk e lehtësojnë vetëm trupin nga peshat, por edhe shpirtin nga ngarkesat.
Unë isha i mbuluar nga djersa në një qeli që nuk kalonte një metër e gjysmë me dy metra. I thosha të tjerëve me shaka: “Lodhja e trupit me ushtrime zbut presionin mbi shpirtin.”
Njëri më pyeti: “Si i përballon këto ushtrime në këto kushte të tmerrshme?!”
Ia ktheva: “Unë çuditem se si i përballoni ju këto sprova pa ushtrime!”
Disa të burgosur kishin në fytyrë gjurmët e burgut si ura e tunele, por shpirtrat e tyre dukeshin si djem të fuqishëm. Kjo sepse ata kishin zbuluar sekretin që përfshihet në Triologjinë e Qëndresës.
Lidhja mes zemrës dhe trupit duket në lutjen e Profetit (paqja qoftë mbi të):
“O Allah, kërkoj mbrojtje prej Teje nga shqetësimi dhe trishtimi, paaftësia dhe përtacia…” [Buhariu nga Enesi, Allahu qoftë i kënaqur me të].
“Shqetësimi” është për mendimin negativ për të ardhmen, ndërsa “trishtimi” për diçka që ka ndodhur. Të dyja janë çështje të zemrës.
“Paaftësia” është pamundësia për të vepruar, ndërsa “përtacia” është mungesa e vullnetit për të vepruar – ndonëse ka mundësi. Këto janë të trupit.
Triologjia e Qëndresës përmblidhet në fjalët e Allahut:
“Dhe ata nuk u ligështuan për atë që i goditi në rrugë të Allahut, nuk u dobësuan dhe nuk iu nënshtruan.” [Ali Imran: 146]
Ligështimi është dobësia e zemrës, dobësia është e trupit, ndërsa nënshtrimi është dorëzimi ndaj armikut – i cili buron nga perceptimi i gabuar dhe mendimi i keq se Allahu nuk do ta ndihmojë fenë dhe miqtë e Tij.
Ky perceptim i sprovës dhe përkohshmërisë së saj është një thesar nga thesaret e kësaj bote, që hapet vetëm për atë që beson në Allahun dhe Ditën e Fundit. Sa më shumë të rritet besimi, aq më i thellë bëhet ky perceptim. Dhe sa herë që harroj këtë kuptim, shpirtërisht rrënohem nga sprovat, por kur e kujtoj dhe e jetoj, ringjallet shpirti im.
Bessam bin Khalil es-Safadi
