Dr. Muhamed ibën Musa el-Amiri
Nënkryetar i Këshillit të Dijetarëve të Jemenit
Faqet e historisë islame janë të mbushura me shembuj të ndryshëm të rrugëve të ithtarëve të ekstremizmit, të cilët janë larguar nga konsensusi i umetit dhe shumica e tij: si havarixhët, xhehmijtë, kaderitë, murxhiat, rafiditë dhe grupe të tjera të devijuara.
Në kohën tonë, shoqëria jemenase përballet me një nga grupet më ekstreme të shiizmit: milicinë huthi, e lidhur doktrinarisht dhe politikisht me projektin rafidij-safavid të Iranit. Ajo vepron në Jemen duke ringjallur risi dhe bidate sektare, duke instrumentalizuar ndjenjat fetare për të ndërtuar projektin e saj politik teokratik, të bazuar mbi padrejtësinë, supremacinë fisnore dhe agresionin.
Realiteti në zonat nën kontrollin huthi sot përfaqëson një model të qartë të riprodhimit të ekstremizmit doktrinar e politik dhe të rrënjosjes së tij përmes të ashtuquajturave “raste fetare” dhe sezoneve sektare të shpikura. Përballë kësaj dukurie të organizuar, bëhet e domosdoshme një lexim fetar dhe politik, i mbështetur në parimet e qarta të Sheriatit dhe në rregullat e dobive e dëmeve, për të sqaruar qëndrimin fetar ndaj këtyre risive dhe për të mbrojtur shoqërinë jemenase nga propaganda mashtruese fisnore.
Boshti i parë: Klasifikimi i rasteve huthi dhe dimensionet e tyre funksionale
Duke parë natyrën e rasteve dhe ritualeve që milicia huthi i imponon në zonat nën kontrollin e saj, ato mund të ndahen në tri kategori kryesore:
Së pari: Raste me karakter të veçantë politik dhe mobilizues
Këto janë ditë dhe sezone të shpikura nga huthitë, përmes të cilave synojnë të legjitimojnë ekzistencën e tyre politike, të përjetësojnë simbolet dhe udhëheqësit e tyre, si dhe të mobilizojnë energjinë njerëzore në shërbim të projektit të tyre. Ndër më të rëndësishmet janë:
1. Përvjetori i pushtimit të Sanaasë (21 shtator 2014): përkujtohet për të dokumentuar rebelimin, grushtin e tyre ushtarak dhe marrjen nën kontroll të institucioneve shtetërore dhe kryeqytetit, duke u përpjekur t’i japin një legjitimitet të rremë “revolucionar” rebelimit të tyre.
2. Përvjetori i “thirrjes” huthi: mbahet çdo vit të enjten e fundit të muajit Sheval, për të përkujtuar shpalljen e sloganit të grupit nga themeluesi i tij. Ai shërben si mjet për t’i ngarkuar ndjekësit me besnikëri dhe nënshtrim ndaj lëvizjes.
3. Java e dëshmorit: një rast vjetor në muajin Xhumada el-Ula, të cilin milicia e shfrytëzon për të përjetësuar të vrarët e saj, për të siguruar besnikërinë e familjeve të tyre dhe për t’i kthyer tubimet e ngushëllimit në platforma rekrutimi e mobilizimi për luftëtarë të rinj.
4. Përvjetori i vrasjes së Husejn Bedrudin el-Huthit (27 Ramazan): i kushtohet ringjalljes së simbolikës së themeluesit të parë dhe veshjes së ideve e ligjëratave të tij me një aureolë shenjtërie, me qëllim lidhjen e ndjekësve me bindje të verbër ndaj themeluesit, vëllait të tij Abdulmelik el-Huthi dhe familjes së tyre.
5. Përvjetori i vrasjes së Salih es-Samadit: ish-kryetar i Këshillit Politik të grupit, i vrarë në një sulm ajror në vitin 2018. Ky rast shfrytëzohet politikisht për të paraqitur modelin e një figure politike të varur nga grupi, por jo nga familja fisnore, si dhe për të nxitur fiset që të vazhdojnë luftën në shërbim të familjes sunduese.
Së dyti: Raste sektare të importuara ose të shpikura
Këto janë rituale me rrënjë sektare të importuara ose të krijuara rishtazi, me synimin për të riformësuar identitetin kulturor të shoqërisë sipas projektit huthi fisnor dhe për t’i shndërruar disa ngjarje historike në mjete ndarjeje sektare e politike. Ndër to janë:
1. Përvjetori i Gadirit – Dita e Velajetit (18 Dhul-Hixhe): konsiderohet një nga shtyllat e doktrinës huthi dhe përdoret politikisht për të rrënjosur teorinë e së drejtës hyjnore e të trashëgueshme për sundimin e Jemenit, përmes “dy degëve” të familjes së Profetit ﷺ, duke ia marrë popullit jemenit vullnetin e tij.
2. Ashura (10 Muharrem): në këtë rast thirren konceptet e padrejtësisë së bërë ndaj Husejnit رضي الله عنه, me qëllim që ato të projektohen mbi konfliktet politike bashkëkohore, për të ngarkuar ndjekësit dhe për të krijuar energji hakmarrëse ndaj kundërshtarëve.
3. E premtja e parë e muajit Rexheb: grupi e feston me pretendimin se përkujton ditën e hyrjes së jemenëve në Islam, për të monopolizuar simbolikën historike të jemenëve dhe për ta përdorur atë në favor të projektit të vet.
4. Dita Ndërkombëtare e Kudsit (e premtja e fundit e Ramazanit): rast i frymëzuar nga kultura politike e regjimit iranian, që përdoret për të shfaqur varësinë ideologjike dhe për të instrumentalizuar çështjen e Kudsit dhe Palestinës në depërtimin në shoqëri.
5. Përvjetori i “Tufanit të Aksasë” (7 tetor): rast politik i krijuar së fundmi nga Komiteti i Lartë i Rasteve pranë huthive, për ta përdorur si mbulesë propagandistike për mobilizim ushtarak, legjitimim të taksave të detyruara dhe mbledhje donacionesh në emër të Kudsit dhe Palestinës.
6. Përvjetori i lindjes së Fatimes (20 Xhumada el-Ahire), me titullin “Dita Botërore e Gruas Myslimane”: shfrytëzohet për organizimin e aktiviteteve të shumta për gratë, me synim depërtimin e ideologjisë së grupit në mesin e grave dhe vajzave, si dhe rekrutimin e të ashtuquajturave “Zejnebije”.
Së treti: Raste të përgjithshme me agjendë politike
Siç është Mevludi i Pejgamberit ﷺ (12 Rebiul-Evvel), të cilin e shfrytëzojnë përmes ritualeve të tyre të veçanta. Për të ndahen buxhete të mëdha, të marra nga jetesa e qytetarëve, ndërsa sektorët tregtarë detyrohen t’i lyejnë fasadat me ngjyrë të gjelbër. Kështu, rasti shndërrohet në demonstrim politik për të treguar fuqinë e grupit, ndikimin e tij dhe për të legjitimuar taksat e detyruara.
Boshti i dytë: Bazimi fetar
Në Sheriatin Islam është e njohur dhe e vendosur se baza në adhurime dhe raste fetare është ndalimi në atë që ka ardhur nga shpallja dhe ndjekja e saj, jo shpikja dhe risimi. Kjo buron nga parimi i përsosmërisë së Sheriatit. Allahu i Lartësuar thotë:
“Sot jua përsosa fenë tuaj, e plotësova dhuntinë Time ndaj jush dhe zgjodha për ju Islamin si fe.”
(El-Maide, 3)
Në dy Sahihët transmetohet nga Aishja رضي الله عنها se Pejgamberi ﷺ ka thënë:
“Kush shpik në çështjen tonë diçka që nuk është prej saj, ajo është e refuzuar.”
Bidati, sipas përkufizimit të imam Shatibiut, është: “Një rrugë e shpikur në fe, e cila i ngjan rrugës fetare dhe me ndjekjen e së cilës synohet teprimi në adhurimin e Allahut të Lartësuar.”
Duke parë vargun e rasteve huthi, vërehet se ato shkojnë përtej risive të zakonshme dhe paraqesin projekte të përbëra politike e sektare, që synojnë të prodhojnë një identitet alternativ sektar, në përplasje me besimin e pastër të shumicës së popullit jemenit. Ato synojnë gjithashtu demonizimin e kundërshtarëve për të justifikuar dhunën dhe terrorin.
Këto sezone nuk kufizohen vetëm te ritualet e shpikura, por shndërrohen në platforma nxitjeje dhe lejimi të gjakut, pasurisë e nderit të të tjerëve me justifikime të rreme fetare, në kundërshtim me qëllimet madhore të Sheriatit për ruajtjen e fesë, jetës, mendjes, nderit dhe pasurisë.
Në to kultivohet ekzagjerimi ndaj simboleve dhe udhëheqësve huthi, për t’u dhënë atyre një të drejtë të veçantë fisnore në pushtet dhe pasuri – teoria e velajetit. Kjo e anulon parimin e shurasë në Islam dhe bie ndesh me thelbin e teuhidit, i cili e çliron njeriun nga robërimi ndaj njerëzve.
Rreziku doktrinar dhe intelektual i këtyre rasteve qëndron edhe në përpjekjen për ta monopolizuar fenë dhe për ta kufizuar kuptimin e saj në një prejardhje fisnore. Në këtë mënyrë manipulohet me kuptimet e qarta të ajeteve kuranore dhe haditheve profetike, duke i vendosur ato në kontekste sektare mashtruese, për t’i shërbyer dallimit klasor dhe racor.
Mbi këto baza, shqyrtimi fetar i dijetarëve, institucioneve dhe këshillave fetare të njohura çon në ndalimin e pjesëmarrjes ose kontributit në veprimtari e raste që organizohen për të shfaqur bidate, përhapur devijime e bestytni dhe për të ndezur fanatizma grupore e sektare. Mbështetja e këtij ndalimi është ndalesa e qartë kuranore ndaj risimit dhe ekstremizmit në fe, si dhe paralajmërimi kundër miratimit të së kotës dhe shtimit të numrit të ithtarëve të padrejtësisë, agresionit dhe bidatit.
Pjesëmarrja në këto tubime dhe identifikimi me to përbën dëshmi të rreme dhe legjitimim të një projekti politik, në të cilin cenohen jeta, pasuria dhe nderi nën mbulesë fetare. Allahu i Lartësuar ka ndaluar bashkëpunimin në mëkat dhe armiqësi.
Boshti i tretë: Instrumentalizimi politik dhe dimensionet e tij
Ky projekt i devijuar doktrinarisht lidhet me dimensione të rrezikshme politike e strategjike, që shkojnë përtej kufijve lokalë dhe arrijnë në horizonte të ndërlikuara rajonale.
Më i dukshmi është varësia ndaj projektit iranian: këto raste të shpikura përdoren si levë politike dhe doktrinare për të shpallur besnikëri të plotë ndaj projektit zgjerues safavid. Kjo shfaqet në ngritjen e fotografive të figurave politike dhe fetare të lidhura me projektin iranian, si Khomeini, Nasrallah, Khamenei dhe Soleimani, si dhe në përsëritjen e sloganeve të revolucionit khomeinist në zemër të kryeqytetit jemenit.
Kjo përbën një qasje shkatërruese që synon të zhveshë Jemenin nga identiteti i tij arab dhe ta lidhë me forcë me agjenda përtej kufijve. Këto agjenda cenojnë konceptin e besnikërisë dhe distancimit në Islam, zhveshin identitetin jemenit dhe sunit dhe krijojnë ndarje në shoqëri.
Këto sezone sektare janë mjet i organizuar për ta izoluar shoqërinë jemenase nga thellësia e saj qytetëruese arabe dhe kultura e saj gjithëpërfshirëse sunite, duke e zëvendësuar atë me një sistem të importuar që bazohet në ndarje shoqërore, krijon barriera psikologjike e intelektuale ndërmjet qytetarëve të një vendi dhe kërcënon sigurinë kombëtare e rajonale.
Lidhja e fatit dhe burimeve të popullit jemenit me agjendat iraniane, përmes mobilizimit doktrinar në këto raste, e shndërron Jemenin – tokë dhe popull – në një arenë të hapur konflikti dhe në një platformë për sulm ndaj fqinjësisë dhe rajonit, duke kërcënuar rrugët ndërkombëtare të lundrimit, sigurinë dhe paqen rajonale në shërbim të interesave të fuqive të jashtme.
Boshti i katërt: Instrumentalizimi ekonomik
Dëmet e këtyre sezoneve nuk kufizohen në dimensionet intelektuale e politike, sado të rënda të jenë ato. Ato shtrihen edhe në shndërrimin e tyre në një mjet qendror të ekonomisë huthi.
Milicia i kthen këto rituale në sezone të taksave të detyruara dhe varfërimit të organizuar. Kjo shfaqet në vendosjen e detyrimeve financiare e materiale ndaj tregtarëve, kompanive, institucioneve ekonomike dhe qytetarëve, nën emrin e mbështetjes së rasteve fetare. Kjo e lodh ciklin ekonomik, shkatërron mjedisin e investimeve dhe i drejton burimet drejt ritualeve sektare.
Miliarda rialë shpenzohen për zbukurime dhe veprimtari demonstrative, ndërsa ndërtohet një rrjet përfituesish financiarë nga radhët e mbikëqyrësve dhe drejtuesve të grupit. Kjo ndodh në një kohë kur populli jemenit vuan nga një katastrofë humanitare e paprecedentë: zgjerimi i urisë dhe varfërisë, ndërprerja e pagave dhe përkeqësimi i shërbimeve bazë.
Ky veprim bie ndesh me qëllimet financiare të Sheriatit dhe përbën shembull të qartë të ngrënies së pasurisë së njerëzve në mënyrë të padrejtë, duke u dhënë përparësi shpenzimeve të shpikura ndaj detyrimeve fetare dhe interesave jetike për ruajtjen e jetës.
Boshti i pestë: Instrumentalizimi mobilizues dhe ushtarak
Këto raste dhe veprimtari të vazhdueshme gjatë vitit përbëjnë infrastrukturën mobilizuese për rekrutim ushtarak, sigurimin e besnikërisë së plotë ndaj sektit, shtrembërimin e vetëdijes dhe krijimin e autoriteteve e shenjtërive të rreme për grupin huthi.
Kjo realizohet përmes shtrembërimit të kuptimeve të ajeteve kuranore që flasin për cilësitë e besimtarëve dhe ndihmën e fesë, duke i zbatuar ato mbi luftërat, udhëheqësit dhe anëtarët e tyre. Synimi është krijimi i një aureole të rreme shenjtërie dhe rrënjosja e bindjes së verbër, në vend të referimit te shpallja e pagabueshme – Kurani dhe Suneti.
Hapësira publike militarizohet, fëmijëria shkatërrohet, ndërsa shkollat, universitetet, minberët dhe qendrat verore shndërrohen në kampe të ngarkimit sektar e doktrinar për shpëlarjen e trurit të brezit të ri, rekrutimin e të rinjve dhe fëmijëve dhe dërgimin e tyre si lëndë djegëse në frontet e luftës.
Kjo kërcënon shkatërrimin e të tashmes dhe të ardhmes së brezave të rinj, duke mbjellë urrejtje dhe ndarje shoqërore. Këto sezone shoqërohen me një diskurs mediatik përjashtues, që përdor akuza për tradhti dhe demonizim ndaj kujtdo që mungon ose refuzon të marrë pjesë, duke e futur atë në rrethin e hipokrizisë, agjenturës dhe miqësisë me armiqtë.
Qëllimi i këtij klasifikimi doktrinar është heqja e mbrojtjes ligjore dhe shoqërore ndaj kundërshtarëve, si dhe dhënia e justifikimeve për elementët huthi që t’i eliminojnë fizikisht, t’i zhdukin me forcë ose t’u konfiskojnë të drejtat dhe pasuritë.
Boshti i gjashtë: Mbrojtja shoqërore dhe mekanizmat e përballjes
Përballë këtij zgjerimi dhe instrumentalizimi të organizuar të sezoneve sektare, domosdoshmëria fetare, politike dhe interesi kombëtar kërkojnë që të gjithë përbërësit e shoqërisë jemenase – dijetarë, zyrtarë, elita politike e intelektuale, gazetarë dhe aktivistë – të hartojnë një vizion përballjeje gjithëpërfshirëse, që shkon përtej reagimeve të rastit dhe të përkohshme drejt një veprimi strategjik.
Shtyllat e kësaj strategjie mund të përmblidhen në pikat vijuese:
Së pari: Përgjegjësia shkencore dhe thirrëse
Barrën më të madhe e mbajnë dijetarët, intelektualët, institucionet e davetit dhe platformat udhëzuese mediatike. Ata duhet ta shpallin të vërtetën dhe ta çmontojnë mashtrimin doktrinar pas të cilit fshihet milicia, për të penguar shfrytëzimin e ndjenjave fetare.
Kjo arrihet duke forcuar besimin e drejtë, të bazuar në teuhidin e pastër; duke ringjallur sunetin dhe luftuar bidatet; duke përhapur drejtësinë dhe barazinë mes qytetarëve; si dhe duke kundërshtuar në mënyrë shkencore, të qëndrueshme e të kuptueshme idetë e devijuara që gjenden në materialet huthi, referencat e tyre ideologjike dhe dyshimet e tyre.
Së dyti: Rezistenca kulturore dhe shoqërore – bojkotimi pasiv
Qytetarët në zonat nën kontrollin e milicisë duhet të përdorin mjetet e rezistencës pasive, duke refuzuar pjesëmarrjen në këto veprimtari sektare, pavarësisht presioneve të sigurisë apo shantazheve ekonomike.
Boshatisja e shesheve dhe vendeve të tubimit nga turmat është mesazhi më i fuqishëm popullor që e rrëzon legjitimitetin e imagjinuar, të cilin huthitë përpiqen t’ia shesin opinionit të brendshëm dhe atij të jashtëm.
Së treti: Ringjallja e identitetit të drejtë fetar dhe e koncepteve të shëndosha
Institucionet arsimore dhe intelektuale, si dhe programet e edukimit pranë qeverisë legjitime, duhet t’i rikthejnë vlerën identitetit jemenit, kombëtar dhe vlerave të republikës së ndriçuar.
Duhet të nxirren në pah rastet historike që kremtojnë lirinë dhe çlirimin nga sundimi imamist teokratik e despotik, si dhe të thellohet vetëdija për vlerat e qytetarisë së barabartë.
Së katërti: Solidariteti shoqëror përballë politikave të urisë dhe varfërimit
Duhet të thellohen vlerat e mëshirës dhe bashkëpunimit të drejtpërdrejtë mes familjeve, njerëzve me mundësi dhe të varfërve, përmes rrjeteve lokale e të pavarura të solidaritetit.
Kjo është e nevojshme që burimet financiare – si zekati dhe sadakaja – të mos mbeten pre e milicisë, e cila i përdor ato për të shkatërruar të tashmen dhe të ardhmen e shoqërisë.
Përfundim
Nga shqyrtimi dhe bazimi fetar i mësipërm del se këto raste dhe rituale huthi nuk janë thjesht praktika dytësore ose rite fetare që mund të tolerohen. Ato janë mjete strategjike të përbëra, që synojnë të mbjellin një ideologji të huaj e të devijuar dhe të forcojnë themelet e një sundimi racor e fisnor, të lidhur me agjenda të jashtme iraniane, të cilat kërcënojnë strukturën e umetit, besimin e tij dhe stabilitetin e tij.
Prandaj, marrja e një qëndrimi fetar dhe politik të prerë e të sinqertë është garancia e vërtetë për ruajtjen e fesë, tokës dhe njeriut jemenit.
Allahu është Dhuruesi i suksesit.
