Nga Rami Abu Zubeida
Një moment vendimtar në horizontin e paqes
Në resortin turistik të Sharm el-Sheikh, një skenë e ndërlikuar diplomatike po zhvillohet me ritme të shpejta.
Ajo që nisi si një raund i zakonshëm bisedimesh humanitare është shndërruar sot në një arenë për ndërtimin e një zgjidhjeje të madhe politike dhe të sigurisë në Lindjen e Mesme.
Përfshirja e fuqive të mëdha, tensionet e brendshme të palëve dhe ndjeshmëria e temave të diskutuara e kanë kthyer këtë proces në një betejë të ftohtë politike, ku çdo fjalë e çdo lëvizje peshon rëndë.
Hamas dhe formula e “pengut të fundit për ushtarin e fundit”
Në qendër të bisedimeve qëndron qëndrimi i Hamasit, i cili e lidh lirimin e pengjeve izraelite me tërheqjen e plotë të ushtrisë izraelite nga Gaza dhe me garanci ndërkombëtare për ndalimin përfundimtar të luftës.
Lëvizja ngul këmbë në një formulë të prerë:
“Asnjë peng nuk lirohet pa u larguar ushtari i fundit.”
Ky kusht e ngre nivelin e tensionit diplomatik dhe e vendos Izraelin përballë një dileme strategjike:
ose të pranojë një marrëveshje që praktikisht i jep fund luftës,
ose të mbetet në spiralen e ngërçit dhe përshkallëzimit të dhunës.
Dilema izraelite dhe “vijat e kuqe”
Izraeli, nga ana e tij, frikësohet të mos tërhiqet në një debat mbi fundin e luftës në një fazë që, sipas planit të Trump me dy etapa, duhet të mbetet thjesht humanitare dhe shkëmbimore.
Prandaj Netanyahu i ka urdhëruar negociatorët të mos dalin nga “teksti” i planit dhe të shmangin çdo hap që prek çështje politike madhore.
Në tryezë, dy tema janë shpallur tabu nga Tel Avivi:
• hartat e tërheqjes, dhe
• listat e të burgosurve me peshë të madhe politike, si Marwan Barghouti dhe Ahmad Sa’adat,
të cilët Izraeli i konsideron “vija të kuqe” që nuk mund të negociohen.
Presioni amerikan dhe loja e kohës
Në këtë sfond, Shtetet e Bashkuara kanë hyrë në skenë me një peshë të paprecedentë politike.
Dy të dërguarit e presidentit Donald Trump, Witkoff dhe Kushner, janë dërguar personalisht në Sharm el-Sheikh, pas një takimi të posaçëm të presidentit me ekipin e tij të sigurisë kombëtare një sinjal se Uashingtoni e sheh këtë moment si një “rast historik” për të arritur marrëveshjen e Gazës.
Por ndërsa SHBA kërkon një fitore të shpejtë diplomatike për Trump, Hamas përdor kohën si armë, duke e shndërruar çdo vonesë në mjet presioni për të rritur çmimin politik të marrëveshjes.
Roli turk, egjiptian dhe katariote
Ndërkohë, Turqia ka rritur ndjeshëm nivelin e angazhimit, duke dërguar në bisedime drejtorin e Shërbimit Kombëtar të Inteligjencës, Ibrahim Kalin, një figurë që përfaqëson fuqinë operative të Ankarasë në dosjet e sigurisë dhe humanitare.
Ky përfshirje tregon gatishmërinë e Turqisë për të luajtur një rol ndikues në negociatat për armëpushimin dhe shkëmbimin e të burgosurve.
Në krahun tjetër, Egjipti dhe Katari ndërmjetësit klasikë të konfliktit — po përballen me sfidën e koordinimit të ngushtë me amerikanët dhe turqit, duke u përpjekur të ruajnë balancën delikate mes neutralitetit dhe efikasitetit diplomatik.
Nga kriza e përkohshme te rregullimi i pasluftës
Pamja e përgjithshme e pjesëmarrjes ndërkombëtare në Sharm el-Sheikh tregon qartë se bisedimet kanë kaluar nga menaxhimi i një krize të çastit në përpjekjen për të dizajnuar arkitekturën e periudhës pasluftës.
Në këtë fazë, ndërthuren interesa të mëdha rajonale dhe globale që lidhen me:
• të ardhmen politike të Gazës,
• garancitë e sigurisë në rajon,
• dhe rishpërndarjen e ndikimeve ndërkombëtare në Lindjen e Mesme.
Për këtë arsye, Sharm el-Sheikh ngjan më shumë me një “qendër operative ndërkombëtare për mbylljen e luftës” sesa me një platformë të zakonshme negociatash.
Në prag të një prove historike
Tashmë, formula “pengje në këmbim të tërheqjes” është shndërruar në zemrën e betejës diplomatike, ndërsa prania e delegacioneve amerikane, turke dhe arabe e ka bërë tryezën e Sharm el-Sheikh një mozaik të interesave dhe presioneve të ndërsjella.
E ardhmja e procesit do të varet nga aftësia e ndërmjetësuesve për të ndërtuar një marrëveshje të shkruar, me garanci ndërkombëtare dhe afate të qarta, që të kënaqë të dyja palët.
Ditët në vijim pritet të jenë vendimtare:
ose do të hapin derën e një epoke të re politike në Gaza,
ose do të dëshmojnë dështimin e parë të madh të planit Trump në terren.
