Katër shtyllat e moralit të mirë
Morali i mirë nuk është një petk i jashtëm, as një sjellje kalimtare që njeriu e merr e e lë sipas rastit. Ai është një ndërtesë shpirtërore, një kështjellë e brendshme që ngrihet mbi katër shtylla të forta. Pa to, çdo përpjekje për të qenë i moralshëm mbetet e brishtë, një fasadë pa themele. Këto shtylla janë: durimi, dëlirësia, guximi dhe drejtësia.
Durimi
Durimi është frymëmarrja e moralit të mirë. Ai është aftësia për të mos u rrëzuar nga sprovat, për të mos u thyer nga dhimbja dhe për të mos u marrë peng nga zemërimi. Njeriu i durueshëm nuk reagon me nxitim, por peshon fjalën dhe veprimin e tij. Pa durim, morali kthehet në një shfaqje të brishtë që bie në provën e parë.
Dëlirësia
Dëlirësia është pastërtia e brendshme që e ruan njeriun nga shthurja, nga lakmia dhe nga kapja pas epsheve. Ajo është nderi që nuk blihet me para dhe fisnikëria që nuk huazohet nga askush. Njeriu i dëlirë nuk është ai që nuk tundohen, por ai që i përmban vetes dhe zgjedh të qëndrojë i pastër. Pa këtë shtyllë, morali humb dritën e tij dhe kthehet në mashtrim.
Guximi
Guximi është zemra që rreh fort për të vërtetën. Nuk është vetëm trimëri në fushë beteje, por qëndresa përballë padrejtësisë, kurajoja për të thënë “jo” kur të gjithë heshtin, dhe forca për të mbrojtur të dobëtin edhe kur rrezikon veten. Morali i mirë nuk është frikacak: ai ka nevojë për guxim që e bën të jetojë dhe të mbetet i gjallë.
Drejtësia
Drejtësia është kurora e të gjitha virtyteve. Ajo është busulla që e drejton njeriun, që i mban të gjitha shtyllat në ekuilibër. Pa drejtësi, durimi shndërrohet në dobësi, dëlirësia në vetëkënaqësi dhe guximi në arrogancë. Drejtësia është të japësh çdo gjë në vendin e vet dhe çdo njeriut atë që i takon, pa u lëkundur nga interesi, forca apo pasioni.
⸻
Përmbyllje
Kur këto katër shtylla bashkohen – durimi, dëlirësia, guximi dhe drejtësia – njeriu ngre brenda vetes një ndërtesë të pathyeshme. Atëherë morali i tij nuk është më një sjellje sipërfaqësore, por një dritë që udhëheq jetën dhe i lë gjurmë te të tjerët. Ky është morali i mirë që përmend Ibn Kajimi رحمه الله, një moral që nuk ndryshket nga koha dhe nuk thyhet nga sprovat.
