Në një hap të paprecedentë dhe mjaft të diskutueshëm, kryeministri i pushtimit, Benjamin Netanyahu, shpalli emërimin e gjeneralit në pension David Zini si kreun e ri të Shabak-ut (Shërbimi i Sigurisë së Brendshme), në vend të Ronen Bar, pavarësisht kundërshtimeve të gjera nga gjyqësori dhe ushtria, si dhe paralajmërimeve për një krizë të brendshme kombëtare në entitetin e pushtimit.
Anashkalimi i Shefit të Shtabit dhe shpërbërja e sistemit ushtarak
Në një skenë që pasqyron seriozitetin e asaj që po ndodh brenda institucioneve të pushtimit, shefi i shtabit të ushtrisë, Eyal Zamir, shpalli lirimin e menjëhershëm nga detyra të David Zini, pasi ai kishte zhvilluar biseda të drejtpërdrejta me Netanyahun pa dijeninë e tij — një precedent që nuk ka ndodhur më parë.
Ish-kryeministri Ehud Barak deklaroi:
“Nuk njoh një rast ku një kryeministër flet drejtpërdrejt me oficerët e lartë të ushtrisë pa koordinim me shefin e shtabit… Ajo që ndodhi është një rebelim ndaj ligjit, një precedent i rrezikshëm që përfaqëson një moment katastrofik kushtetues.”
Këto deklarata tregojnë se Netanyahu po sillet si dikush që i ka shpallur luftë institucioneve shtetërore nga brenda, veçanërisht pasi nguli këmbë në emërim, edhe pse Gjykata e Lartë kishte anuluar vendimin për shkarkimin e Ronen Bar duke e konsideruar atë joligjor.
Emërim joligjor dhe me konflikt interesi
Gjykata e Lartë deklaroi se emërimi i Zinit ishte marrë pa kaluar nëpër komisionin këshillues të posaçëm, pa ndonjë bazë reale bindëse dhe pa zhvilluar një seancë dëgjimore me kreun aktual të Shabak, siç kërkohet me ligj.
Ajo theksoi se vendimi përmbante një konflikt të qartë interesi, veçanërisht pasi Netanyahu është i përfshirë personalisht në çështje korrupsioni dhe hetime që përfshijnë rrethin e tij të ngushtë — gjë që e bën çdo emërim të tillë të dyshimtë dhe të pajustifikueshëm.
Në një zhvillim të rëndësishëm, rektori i Universitetit të Tel Avivit i dërgoi një letër të ashpër Zinit, ku thuhej:
“Emërimi juaj do të çojë në luftë civile… Ju duhet të tërhiqeni për të shmangur një katastrofë kombëtare dhe ekonomike, veçanërisht pas kërcënimeve të sektorëve ekonomikë për grevë nëse qeveria injoron vendimet e gjyqësorit.”
Kjo letër, nga një figurë e elitës akademike në entitet, pasqyron një gjendje në rritje të rebelimit civil kundër sjelljes së qeverisë ekstremiste të djathtë, e cila tashmë e sheh drejtësinë si thjesht një “sugjerim jo detyrues”.
Netanyahu po forcon kontrollin mbi “shtetin e thellë”
Me emërimin e Zinit, Netanyahu ka marrë nën kontroll tri nga institucionet më të rrezikshme të sigurisë:
• Ushtrinë, përmes vendosjes së aleatëve të tij në pozitat udhëheqëse.
• Policinë, e cila është nën autoritetin e ministrit ekstremist të Sigurisë Kombëtare, Itamar Ben Gvir.
• Shabak-un, përmes imponimit të Zinit, i cili është i afërt me familjen Netanyahu.
Gazeta hebraike Maariv komentoi këtë përqendrim pushteti duke thënë:
“Me emërimin e David Zinit, Netanyahu ka vënë nën kontroll ushtrinë, policinë dhe Shabak-un njëkohësisht.”
Zini dhe Shabak: nga ndjekës i rezistencës në vegël të familjes sunduese
Shabak-u, organi përgjegjës për ndjekjen e aktivistëve të rezistencës palestineze në Bregun Perëndimor dhe brenda territorit të pushtuar, tani drejtohet nga një oficer ushtarak pa përvojë të thellë inteligjence, që shihet më shumë si “sytë e Sara Netanyahut në këtë institucion” sesa si një drejtues i pavarur i sigurisë.
Kjo e bën Shabak-un të gatshëm të shndërrohet në një agjenci të politizuar mbikëqyrjeje, që ndjek më shumë kundërshtarët e brendshëm, laikët dhe të majtët, sesa të merret me të ashtuquajturat “kërcënime të sigurisë”.
Ajo që po ndodh sot brenda entitetit të pushtimit pasqyron një ndarje të thellë të brendshme, humbje besimi ndërmjet shtyllave të shtetit dhe një konflikt ndërmjet aparatit gjyqësor e ushtarak nga njëra anë dhe qeverisë religjioze kolonialiste nga ana tjetër.
Emërimi i David Zinit nuk është thjesht një mosmarrëveshje administrative, por një manifestim i qartë i një faze në të cilën pushteti politik po gllabëron institucionet e sigurisë dhe të drejtësisë. Në thelb, kjo është një betejë ekzistenciale mes dy projekteve brenda entitetit:
• Një projekt religjioz totalitar që shkatërron institucionet për hir të një lideri të vetëm.
• Dhe një projekt laik liberal që beson se “Izraeli” është në prag të shndërrimit në një “Iran hebre” me version sionist.
Në këtë moment kritik, Zini nuk po shpëton Shabak-un, por po shpall shembjen e tij profesionale dhe shndërrimin e tij në një vegël në duart e pushtetit.
Dhe ndoshta ai do të jetë i fundit që do ta drejtojë këtë institucion përpara se ai të zhduket në flakët që ndezi vetë Netanyahu.
Ashtu siç tha Ehud Barak:
“Është koha për mosbindje civile të përgjithshme, sepse qeveria ka shkelur mandatin e saj dhe ka shtypur sistemin gjyqësor… Kjo është një detyrë kombëtare dhe morale për çdo qytetar.”
Rami Abu Zubeida – studiues në çështjet ushtarake dhe të sigurisë
