Një shkencëtar fitues i Çmimit Nobel, i cili u rrit në një komunitet refugjatësh ku pritej furnizimi me ujë, ka shpikur një makinë që nxjerr ujë të pijshëm direkt nga ajri i thatë.
Profesori Omar Yaghi ka zhvilluar një sistem që përdor materiale të projektuara në mënyrë të veçantë për të kapur avujt e ujit nga atmosfera, edhe në kushte të thata dhe shkretinore.
E zhvilluar nga kompania e tij Atoco, teknologjia mund të prodhojë deri në 1.000 litra ujë të pastër në ditë nga një njësi me përmasa sa një kontejner 20 këmbësh (rreth 6.1 metra).
Makina nuk ka nevojë për një burim tradicional uji. Materialet e saj poroze kapin molekulat e ujit që ndodhen në ajër dhe më pas, duke përdorur nxehtësi me energji shumë të ulët, i kthejnë ato në ujë të lëngshëm.
Kjo do të thotë se sistemi mund të funksionojë jashtë rrjetit elektrik dhe të vazhdojë të prodhojë ujë edhe kur uraganet, thatësirat ose fatkeqësi të tjera ndërpresin furnizimin me ujë dhe energji.
Për Yaghin, ky problem është shumë personal.
Ai u rrit në një komunitet refugjatësh në Jordani, pa ujë të rrjedhshëm dhe pa energji elektrike të besueshme. Uji vinte vetëm një herë në javë ose edhe më rrallë, dhe ai kujton se nxitonte të mbushte çdo enë të mundshme para se furnizimi të ndërpritej.
Kjo përvojë ndikoi drejtpërdrejt në dëshirën e tij për të krijuar një burim të qëndrueshëm uji për komunitetet që përballen me të njëjtin problem.
Yaghi, fitues i Çmimit Nobel në Kimi në vitin 2025, beson se kjo teknologji mund të jetë veçanërisht e dobishme për komunitetet e largëta dhe ishujt e vegjël që përballen shpesh me thatësira, dëme nga uraganet ose kosto të larta për importimin e ujit.
Ajo mund të jetë gjithashtu një alternativë ndaj desalinizimit të ujit të detit, i cili kërkon shumë energji dhe prodhon mbetje me përqendrim të lartë kripe që mund të ndikojnë në ekosistemet detare. Ndryshe nga kjo, teknologjia e nxjerrjes së ujit nga ajri nuk kërkon ujë deti dhe mund të funksionojë pothuajse kudo ku ka lagështi në atmosferë.
Sipas Kombeve të Bashkuara, rreth 2.2 miliardë njerëz ende nuk kanë qasje në ujë të pijshëm të sigurt, ndërsa rreth 4 miliardë përjetojnë mungesë të rëndë uji për të paktën një muaj çdo vit.
Shpikja e Yaghit është ende në zhvillim për përdorim më të gjerë, por synimi i saj është i thjeshtë: ta shndërrojë lagështinë që ndodhet natyrshëm në ajër në një burim të besueshëm uji të pastër.
