O vëlla musliman, i sinqertë dhe largpamës!
Dije – Allahu më udhëzoftë mua dhe ty drejt së vërtetës – se ndër shkaqet më të rëndësishme të dobësimit të institucioneve islame sot është edhe: marrja e posteve të larta pa përkushtim të vërtetë ndaj tyre.
Gjen një kryetar, sekretar të përgjithshëm ose përgjegjës administrativ, i cili e ka zënë karrigen vetëm me emër e formë, por institucionit nuk i jep veçse kohën e tepërt, mbetjet e energjisë së tij dhe aq sa i mundësohet nga prania e rastësishme. Ndërsa kur çështja lidhet me punët e tij private dhe interesat personale, e sheh në krye të punës, të përpiktë në ndjekje dhe të kujdesshëm për realizimin e saj.
Pastaj, kur puna dobësohet, vendimet bllokohen, projektet dështojnë dhe prodhimi pakësohet, ai fajëson rrethanat dhe mundësitë, duke harruar se rrënja e problemit qëndron në moskryerjen e amanetit për të cilin ka dalë në krye. Ai që pranon një përgjegjësi të përgjithshme, por nuk i jep asaj kohën, përpjekjen dhe ndjekjen që meriton, ka bashkuar mbi vete mbajtjen e amanetit me shpërdorimin e tij; daljen në krye të punës me paaftësinë për ta çuar atë përpara.
Posti në institucionet e davetit dhe të dijes nuk është nderim shoqëror, as titull që i shtohet biografisë personale, as prestigj mes njerëzve. Ai është amanet fetar dhe përgjegjësi administrative. Nuk i lejohet të dalë në krye të tij atij që nuk ka kohën, energjinë, aftësinë dhe gatishmërinë për të sakrifikuar për të.
Allahu i Lartësuar thotë:
“Vërtet, Allahu ju urdhëron që amanetet t’ua dorëzoni atyre që u përkasin.”
(En-Nisa, 58)
Ndërsa Pejgamberi ﷺ ka thënë:
“Secili prej jush është bari dhe secili prej jush është përgjegjës për kopenë e tij.”
Prandaj, ai që pranon një post duke e ditur se nuk mund t’i kryejë detyrat e tij, nuk mund t’i përkushtohet kërkesave të tij dhe nuk mund t’i ndjekë punët e tij, e ka ekspozuar amanetin ndaj shpërdorimit, institucionin ndaj dobësimit dhe davetin ndaj pengimit. Nuk i lejohet as fetarisht e as moralisht të mbahet pas një posti, detyrat e të cilit nuk i kryen; sepse postet në punën islame janë amanete, jo privilegje, dhe përgjegjësi, jo përfitime.
Çështja bëhet edhe më e rrezikshme kur qëndrimi i tij në atë post pengon dikë që është më i aftë, më aktiv në shërbim, më i lirë në kohë dhe më i mirë në ndjekjen e punëve. Në këtë rast, ai nuk po neglizhon vetëm të drejtën e vetes së tij, por po pengon një të mirë që mund t’i arrinte institucionit, davetit dhe umetit.
Ai që nuk është në gjendje ta mbajë amanetin, le t’ia lërë me dinjitet vendin dikujt tjetër. Kjo është më çliruese për përgjegjësinë e tij para Allahut, më ruajtëse për institucionin dhe më treguese e sinqeritetit të tij. Lënia e postit kur njeriu nuk është në gjendje ta kryejë detyrën nuk është humbje; ajo është amanet.
Nuk mjafton që një njeri të ketë vlera, histori, dije ose pozitë. Çdo post ka kushtet e veta dhe çdo përgjegjësi ka pasojat e saj. Mund të jetë njeriu i mirë në vetvete, i dobishëm në mësimdhënie dhe këshillim, por të mos jetë i përshtatshëm për administrim nëse nuk i përkushtohet atij dhe nuk di t’i mbajë barrët e tij.
Një prej çrregullimeve të mëdha është kur disa njerëz bashkojnë mungesën e përkushtimit, dobësinë në prodhim dhe kapjen e zgjatur pas karriges, pastaj këtë e mbulojnë me petkun e fesë dhe të interesit të përgjithshëm. Ata përpiqen t’u shmangen rregulloreve në emër të “interesit të davetit”, ose thonë: “Interesi i davetit kërkon që ne të qëndrojmë”, apo arsyetohen me “ruajtjen e stabilitetit” dhe “mungesën e alternativës”.
Por interesi fetar nuk ndërtohet mbi shpërdorimin e amanetit, as mbi monopolin e vendimmarrjes, as mbi pengimin e njerëzve të aftë, as mbi mbajtjen e institucionit peng të personave që as nuk i përkushtohen dhe as nuk e çojnë përpara.
Të gjitha këto janë justifikime të dobëta kur shndërrohen në perde për monopolin e vendimit, pengimin e aftësive, ndalimin e qarkullimit të përgjegjësive dhe mbajtjen e institucionit të varur nga njerëz që nuk e ngrejnë dot atë, por as nuk ua lënë të tjerëve mundësinë për ta ngritur.
Rregulli i drejtë në këtë çështje është:
“Ai që nuk i përkushtohet një përgjegjësie të madhe në masën që realizon interesin e saj, nuk ka të drejtë as fetarisht e as logjikisht ta monopolizojë atë.”
Sepse pranimi i postit, ndërkohë që njeriu nuk është në gjendje t’i kryejë detyrat e tij, është një lloj tradhtie ndaj amanetit, edhe nëse qëllimi është i mirë. Qëllimi i mirë nuk e ndreq administrimin e keq dhe nuk prodhon punë të përkryer kur mungojnë koha, përpjekja, ndjekja dhe llogaridhënia.
As pretendimi për “qëllim të mirë” nuk është arsyetim i pranueshëm tek Allahu, nëse prej tij rezulton pengimi i interesave, bllokimi i njerëzve të aftë dhe mbajtja e amanetit në duart e atij që nuk mund ta mbajë. Amanetet nuk kryhen me dëshira, as nuk ruhen me slogane; ato ruhen me sinqeritet, aftësi, përkushtim dhe kryerje të detyrave në mënyrën që e kënaq Allahun e Lartësuar.
Prandaj, institucionet e dijes dhe të davetit duhet të vendosin si kushte për postet e larta ekzekutive:
* përkushtim të mjaftueshëm;
* aftësi të dukshme;
* kapacitet për ndjekje të vazhdueshme;
* pranimin e llogaridhënies;
* përcaktimin e afatit të detyrës.
Nëse përgjegjësi nuk është më në gjendje, nëse angazhimet e tij janë shtuar ose nëse nuk ka më mundësi të japë, largimi i tij me dinjitet nga posti është adhurim; lënia e hapësirës për dikë tjetër është amanet; ndërsa ruajtja e institucionit nga varësia ndaj personit të tij është shenjë sinqeriteti dhe përkushtimi.
Institucionet nuk ngrihen me kohën e tepërt që mbetet pas punëve të tjera. Ato nuk drejtohen vetëm me “bereqet”, duke shpërfillur shkaqet dhe mjetet. Nuk ruhen me slogane, ndërkohë që aftësitë pengohen. Ato ngrihen me njerëz të përkushtuar, të besueshëm dhe të aftë, të cilët e dinë se karrigia është mjet për t’i shërbyer fesë, jo qëllim për të ruajtur pozitën dhe ndikimin.
O Allah! Bëji postet në duart tona amanet e jo sprovë; shërbim e jo prestigj. Na jep sukses që t’i kryejmë detyrat e tyre, ose t’ua lëmë atyre që janë më të aftë për to. Pastroji zemrat tona nga dashuria për dukje dhe lidhja pas posteve. Na furnizo me sinqeritet në qëllim, me cilësi në kryerjen e punëve dhe me guximin për të lënë atë që nuk dimë ta kryejmë siç duhet. Na bëj çelësa të së mirës, jo pengesa në rrugën e përmirësimit, o Zot i botëve!
#Abdullah_el-Etheri
