Qasja e Gjermanisë ndaj çështjes së refugjatëve sirianë ka qenë gjithmonë e bazuar në përgjegjësinë humanitare. Që nga viti 2015, vendi ka pritur një nga komunitetet më të mëdha siriane në botë, ku sot jetojnë rreth një milion sirianë në Gjermani.
Por pas gati një dekade, ajo që filloi si një përgjigje emergjente është shndërruar në një sfidë ekonomike dhe strukturore afatgjatë, si nga ana financiare ashtu edhe sociale.
Gjermania vazhdon të shpenzojë miliarda euro çdo vit për strehimin e refugjatëve, integrimin e tyre dhe ofrimin e mbështetjes sociale. Vetëm në vitin 2023, transfertat federale për komunat arritën në rreth 3.9 miliardë euro, ndërsa pagesat direkte për azilkërkuesit tejkalojnë 6 miliardë euro në vit. Duke përfshirë kostot e strehimit, arsimit dhe integrimit afatgjatë, kostoja totale vlerësohet rreth 15 deri në 20 miliardë euro në vit.
Në të njëjtën kohë, po formohet një krizë tjetër paralele, më pak e dukshme por jo më pak e rëndësishme.
Gjermania po përjeton një valë të dukshme të mbylljes së kompanive dhe rënie të aktivitetit industrial. Vetëm në vitin 2024 u mbyllën rreth 196 mijë kompani, një shifër historikisht e lartë, ndërsa në vitin 2025 u regjistruan rreth 24 mijë raste falimentimi. Po ashtu, qindra mijëra ndërmarrje të vogla dhe të mesme po përballen me presione në rritje. Sektori industrial humbi më shumë se 100 mijë vende pune në vitin 2024, dhe rënia vazhdon.
Këto dy fenomene rritja e kostos së migrimit dhe dobësimi i bazës industriale rrallëherë lidhen mes tyre, megjithëse marrëdhënia midis tyre është e qartë nga këndvështrimi ekonomik.
Sot sfida nuk është më si të menaxhohen refugjatët apo si të shpëtohen kompanitë në vështirësi, por si të shndërrohen këto dy sfida në një mundësi të vetme të integruar. Këtu del në pah ideja e partneritetit siriano-gjerman si një zgjidhje reale dhe praktike.
Qeveria siriane mund të ofrojë një platformë ekonomike të gjerë për transferimin dhe zgjerimin e aktivitetit industrial gjerman, duke ndarë dy milionë metra katrorë në secilën nga tre zona strategjike në Siri: në jug, në qendër dhe në veri.
Këto zona ndahen në dy pjesë të integruara: një milion metra katrorë për zhvillim industrial, ku do të vendosen fabrikat gjermane, zinxhirët e furnizimit dhe aktivitetet prodhuese; dhe një milion metra katrorë për zhvillim urban dhe social, që do të realizohet sipas sistemit “ndërto, opero dhe transfero” (BOT), dhe përfshin banesa për të kthyerit, spitale, shkolla, qendra tregtare, parqe publike, fusha sportive dhe komplekse shërbimesh të integruara.
Këto zona mund të kenë një identitet ekonomik dhe simbolik të veçantë, si “Zonat Industriale Erhard”, në referencë të modelit të ekonomisë së tregut social, ndërsa zonat e banimit mund të zhvillohen si komplekse moderne sipas standardeve evropiane, me emrin “Komplekset Gjermano-Siriane”.
Ky projekt nuk kufizohet vetëm në transferimin e fabrikave, por përfaqëson krijimin e qyteteve ekonomike të integruara. Për kompanitë gjermane, sidomos ato që janë mbyllur ose kanë humbur konkurrueshmërinë brenda Gjermanisë, ky model ofron një mundësi për një fillim të ri. Kostot më të ulëta të prodhimit, kërkesa e lidhur me rindërtimin dhe afërsia me tregjet e Lindjes së Mesme janë faktorë që rikthejnë fitimprurjen dhe konkurrueshmërinë.
Për Gjermaninë, kjo përfaqëson një politikë industriale jashtë kufijve. Për Sirinë, është rindërtim ekonomik në shkallë të gjerë.
Ky propozim vendos një objektiv të qartë dhe të matshëm: krijimin e 200 mijë vendeve pune brenda pesë viteve.
Mekanizmi është i thjeshtë dhe pasqyron logjikën e ekonomisë reale: sa më shumë fabrika hapen, aq më shumë vende pune krijohen; dhe sa më shumë vende pune krijohen, aq më tërheqës bëhet kthimi vullnetar.
Migrimi ndjek mundësitë. Pa vende pune, kthimi bëhet i parealizueshëm; me vende pune, bëhet një zgjedhje racionale dhe tërheqëse.
Edhe një fillim i kufizuar mund të ketë ndikim të madh. Një kthim vullnetar prej vetëm 5% i sirianëve në Gjermani — rreth 40 deri në 50 mijë persona — mund të përbëjë bazën njerëzore për këto zona industriale dhe projektet e trajnimit dhe rindërtimit. Duke qenë se çdo punëtor mban mesatarisht një familje prej rreth 4 personash, kthimi i 40 mijë punëtorëve nënkupton kthimin e rreth 200 mijë sirianëve në vendin e tyre.
Nga ana financiare, krahasimi është i qartë: Gjermania aktualisht financon praninë e refugjatëve sirianë përmes shpenzimeve të vazhdueshme për mbështetje sociale që tejkalojnë 10 miliardë dollarë, ndërsa një pjesë e këtij shpenzimi mund të ridrejtohet drejt investimeve prodhuese në Siri në industri, strehim dhe trajnim duke ulur barrën financiare në afat të gjatë dhe duke krijuar përfitime ekonomike.
Sipas vlerësimeve konservative, ky qasje mund t’i kursejë Gjermanisë të paktën 10 miliardë dollarë brenda pesë viteve, paralelisht me mbështetjen e zgjerimit industrial dhe stabilizimin e çështjes së migrimit.
Kjo nuk është thjesht një ulje kostosh, por një ristrukturim strategjik i shpenzimeve publike. Në vend që të financohet varësia afatgjatë, Gjermania investon në ringjalljen e kapaciteteve të saj industriale përmes zgjerimit jashtë vendit, diversifikimit të zinxhirëve të furnizimit, mbështetjes së rritjes së lidhur me rindërtimin dhe krijimit të një zgjidhjeje të qëndrueshme për migrimin.
Për Sirinë, rezultatet do të jenë të jashtëzakonshme dhe do të ndryshojnë tërësisht pamjen ekonomike të vendit.
Krijimi i 200 mijë vendeve pune brenda pesë viteve nuk nënkupton vetëm ringjalljen e ekonomisë, por edhe rikthimin e besimit, rindërtimin e shtresës së mesme dhe rilidhjen e qytetarit sirian me atdheun e tij.
Ky është faktori vendimtar: refugjatët nuk kthehen drejt pasigurisë, por drejt mundësisë, dinjitetit dhe së ardhmes.
Ndërtimi i një sistemi të integruar që bashkon industrinë, arsimin profesional dhe zhvillimin urban me standarde të larta është i mjaftueshëm për të krijuar një mjedis ku kthimi nuk është vetëm i mundur, por edhe i dëshirueshëm.
Me kalimin e kohës, ky model mund të riformësojë plotësisht ekuacionin e migrimit. Në vend që të jetë një barrë e vazhdueshme për buxhetin gjerman, ai shndërrohet në një proces kalimtar që zgjidhet gradualisht përmes investimeve dhe krijimit të vendeve të punës.
Prandaj, ky propozim përfaqëson një model real për përfitim të ndërsjellë: nga njëra anë, Gjermania ul presionin financiar, ringjall industrinë dhe stabilizon migrimin; nga ana tjetër, Siria përfiton investime, vende pune dhe kthimin e qytetarëve të saj në një mjedis modern ekonomik dhe social.
Sa i përket alternativës, ajo është e qartë: nëse ky propozim nuk merret parasysh, kjo do të thotë vazhdim i kostove në rritje për refugjatët sirianë në Gjermani, ndërkohë që baza industriale gjermane vazhdon të dobësohet — mbi 200 mijë kompani u mbyllën në vitin 2024 dhe më shumë se 20 mijë falimentuan për shkak të kostove të larta të prodhimit.
Ky propozim ofron një rrugëdalje për këto kompani përmes fuqisë punëtore siriane dhe mbështetjes së qeverisë siriane duke ofruar toka për zona industriale dhe rindërtim, si dhe lehtësira tatimore.
Por edhe mundësia është e qartë: transformimi i fabrikave të mbyllura në fillime të reja këtë herë në Siri.
Nuk është më pyetja nëse sirianët do të kthehen, por pyetja e vërtetë është:
A ekziston vullneti gjerman dhe mirëpritja siriane për ta pranuar këtë paketë në dobi të të dyja palëve?
Osama Qadi
