Në një kohë jashtëzakonisht të shëmtuar, Norvegjia vazhdon të paraqesë një shembull parimor të zgjimit të ndërgjegjes njerëzore.
Vendimet e sotme nga Fondi Sovran i Pasurisë së Norvegjisë (më i madhi në botë) nuk janë të parat dhe nuk do të jenë të fundit, pasi ka shumë gjasa që data 20 gusht e këtij muaji të sjellë vendime edhe më parimore në drejtim të ndërprerjes së investimeve në më shumë kompani izraelite, veçanërisht ato të përfshira në ndonjë mënyrë në agresionin ndaj Gazës dhe Bregut Perëndimor.
Çfarë ndodhi sot?
• Shitja e të gjitha investimeve në kompanitë izraelite që nuk janë të listuara në indeksin standard të aksioneve, me gjithsej 11 kompani.
• Transferimi i të gjitha investimeve në kompanitë izraelite që më parë menaxhoheshin nga menaxherë të jashtëm, për t’u menaxhuar brenda vetë fondit.
• Fillimi i procedurave për përfundimin e kontratave me menaxherët e jashtëm të investimeve në entitetin izraelit.
• Shpallja e reduktimit të investimeve mbi bazën e “udhëzimeve nga Ministria e Financave dhe dialogut të Bordit Drejtues me Këshillin e Etikës”.
• Ministri i Financave shpalli se pret vendime të tjera për të ndalur investimet në përgjithësi për shkak të “situatës së përkeqësuar në Gaza dhe Bregun Perëndimor”.
• Fondi njoftoi se do t’i japë përgjigjen përfundimtare udhëzimeve të ministrisë më 20 gusht.
Në shtator 2024, fondi njoftoi se kishte filluar rishikimin e pozitës së investimeve të tij në Izrael, të cilat atëherë arrinin në 1.41 miliardë dollarë amerikanë të shpërndara në 77 kompani (tani janë zvogëluar në 50), si dhe shqyrtimin e lidhjeve të disa partnerëve me furnizuesit e armëve, me qëllim respektimin e rregullave etike të miratuara nga parlamenti norvegjez, përfshirë edhe përputhjen me vendimet e gjykatave ndërkombëtare.
Qeveria norvegjeze e bazon udhëzimin e saj mbi parimet e ligjshmërisë ndërkombëtare, marrëveshjeve dhe vendimeve të OKB-së, në veçanti mbi opinionin e Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë për përfundimin e pushtimit të paligjshëm dhe ndalimin e vendbanimeve, të shpallur në korrik të kaluar.
Ky opinion përfundoi se është e nevojshme të sigurohet që armët dhe mallrat e furnizuara për Izraelin të mos përdoren në veprimet e agresionit dhe të mos kontribuojnë në mbajtjen gjallë të vendbanimeve të paligjshme, duke përcaktuar qartë rrugën për këtë:
“Detyrimi i shteteve anëtare të OKB-së për të mos njohur praninë e paligjshme izraelite në territoret e pushtuara që prej 5 qershorit 1967 dhe për t’u përmbajtur nga hyrja në transaksione ekonomike dhe tregtare me Izraelin në lidhje me tokat e pushtuara dhe vendbanimet, si dhe nga çdo gjë që mund të forcojë ekzistencën e tyre të paligjshme; ndërprerja e marrëdhënieve investuese që ndihmojnë në ruajtjen e kësaj gjendjeje të paligjshme; dhe përmbajtja nga vendosja e përfaqësive diplomatike pranë Izraelit në ato territore.”
Sa për mënyrën se si Norvegjia u shndërrua nga “miku më i afërt” i entitetit në Evropën e Veriut në qëndrimet e saj të tanishme, kjo është një histori e gjatë dhe me kuptime të thella, të cilën do të përpiqem ta shpjegoj më vonë…
Walid Al-Sheikh
