Suwayda rihap çështjen e aleancës midis Forcave Demokratike Siriane dhe fiseve arabe
Udhëheqësi i Forcave Demokratike Siriane, Mazloum Abdi, nënshkroi një marrëveshje historike me presidentin Ahmed al-Sharaa disa muaj më parë, më 10 mars, mbi integrimin e njësive të tyre në Ministrinë e Mbrojtjes dhe institucionet shtetërore deri në fund të vitit. Megjithatë, ende nuk ka shenja të fillimit të përmbushjes së pikave të marrëveshjes.
Përleshjet e dhunshme në provincën jugore të Sirisë, midis milicive lokale druze dhe fiseve beduine besnike ndaj autoriteteve në Damask, kanë sjellë përsëri në fokus çështjen e qeverisjes mbi një pjesë të madhe të vendit që është nën kontrollin e Forcave Demokratike Siriane dhe që funksionon si një rajon autonom de facto, mbi të cilin autoritetet qendrore në Damask nuk kanë kontroll. Pyetja është nëse një skenar i ngjashëm mund të përhapet në lindje dhe veri të vendit, domethënë nëse është e mundur një kryengritje nga fiset arabe kundër Forcave Demokratike Siriane, të cilat dominohen nga njësitë kurde.
Besimi në një skenar të tillë u forcua pas mbërritjes së mijëra luftëtarëve fisnorë arabë në vijat e frontit në Suwayda, duke iu përgjigjur një thirrjeje fisnore për mobilizim të përgjithshëm. Këta luftëtarë erdhën nga provinca të ndryshme në Sirinë verilindore, duke përfshirë Rakën dhe Deir-Zorin, të cilat janë kryesisht nën kontrollin e Forcave Demokratike Siriane.
Lidhja e Suwayda-s me Sirinë lindore është e pabazuar
Media zakonisht i referohet zonës nën kontrollin Forcave Demokratike Siriane si kurde dhe i trajton ato si një formacion kurd. Është e vërtetë që forcat dhe udhëheqja politike kurde luajnë një rol dominues, por situata nuk është aq e thjeshtë.
FDS-a është një organ i përbashkët ushtarak dhe politik i fiseve arabe dhe njësive kurde, si dhe një komunitet i rëndësishëm i krishterë në zonë, i cili etnikisht identifikohet si asirian, dhe që nga fillimi është bazuar në aleanca me këshilla ushtarake arabe, shpesh fisnore në strukturë.
FDS u përcaktua në deklaratën e saj themeluese të tetorit 2015 si “forca e armatosur kombëtare e të gjithë sirianëve – arabëve, kurdëve, asirianëve dhe komuniteteve të tjera”.
Fisi më i madh arab, Shamr, dominues në Hasakah, drejton njësinë “Sanadid”, të formuar në vitin 2013 me 7,000 deri në 10,000 luftëtarë në lindje të Qamishli-t, përgjatë kufirit irakian. Ata janë ndër themeluesit e FDS, së bashku me fraksionet arabe nga Raka dhe Deir-Zor.
A ka ndonjë parakusht për një kryengritje në Sirinë verilindore?
Fiset arabe në Siri, megjithëse kulturalisht dhe tradicionalisht sunite, janë të përkushtuara ndaj një shteti laik. Duhet shtuar gjithashtu se kjo zonë ishte një skenë për fanatikët e ISIS-it, gjë që la shumë pasoja në përgjithësi.
Në një deklaratë për Asharq Al-Awsat, kreu i Shimr, Sheikh Manih Hamidi Dahham al-Djerba, theksoi:
“Ne e vlerësojmë rolin e FDS-së dhe komandantit të saj, gjeneral Mazlum Abdi, veçanërisht në vendosjen e ekuilibrave politikë në këtë periudhë jashtëzakonisht të ndjeshme. Përmes partneritetit, kemi arritur marrëveshje historike për rajonin dhe popullin tonë.”
Ky fis tradicionalisht ka pasur marrëdhënie të mira me popullsinë kurde në Hasakah, dhe shpesh theksohet se ata ishin i vetmi fis arab që mbështeti kërkesat e tyre në vitin 2004, gjatë demonstratave të mëdha kurde kundër regjimit të Assad-it, kështu që është e vështirë të pritet që ata të kthehen kundër njësive kurde.
“Ngjarjet në Suwayda me siguri do të kenë pasoja në verilindje, por një skenar kryengritjeje është i pamundur, kryesisht sepse Damasku nuk është në gjendje të shfrytëzojë momentin, dhe gjithashtu për shkak të pranisë së fortë diplomatike dhe ushtarake amerikane”, thotë Bedr Mulla Rashid, një studiues në Qendrën Raman Kurde. Sipas tij, mungojnë faktorët kryesorë për një përsëritje të skenarit të Suweyda-s:
Nuk ka një fraksion të fortë ushtarak lokal si në Suweyda që do të angazhohej në një veprim të tillë.
Nuk ka asnjë aktor të jashtëm rajonal të gatshëm për të mbështetur një kryengritje të tillë.
SHBA-të po punojnë në mënyrë aktive për të ruajtur stabilitetin, duke përfshirë heqjen e sanksioneve dhe mbështetjen e dialogut me kurdët.
Turqia, e përqendruar në procesin e paqes me PKK-në, nuk do të mbështesë destabilizimin në Sirinë veriore.
Udhëheqësit fisnorë arabë: Siria e Bashkuar, por edhe FDS.
Fise të shumta arabe jetojnë në rajonet e Sirisë veriperëndimore. Gjatë luftës, ato pësuan përçarje të shumta, duke përfshirë konflikte të armatosura. Vitin e kaluar, Ibrahim al-Hifl, vëllai i kryetarit të fisit Aqidah, udhëhoqi një kryengritje të armatosur kundër SDS-së, me mbështetjen e Damaskut dhe milicive pro-iraniane, e cila rezultoi në qindra viktima. Megjithatë, Akrim Mashoush al-Zuba, kreu i këshillit fisnor në administratën autonome të FDS-së dhe këshilltar i fisit Jabbur, thotë: “Këto iniciativa nuk përfaqësojnë vlerat e vërteta të fiseve arabe. Në radhët tona, gjaku i arabëve, kurdëve dhe të krishterëve u derdh në luftën e përbashkët kundër ISIS-it, dhe ne nuk do të lejojmë përçarje.”
Shejh Hamed al-Faraj i fisit Walda në Raqqa ndan një mendim të ngjashëm: “Ne jemi të gjithë të bashkuar me Forcat Demokratike Siriane kundër çdo përpjekjeje për të minuar sigurinë e komuniteteve tona. Falë kësaj force, terrorizmi është mposhtur dhe shoqëria funksionon në përputhje me mundësitë e disponueshme.”
Nuk ka qëndrim të unifikuar midis fiseve, por shumica mbeten me FDS-në
Ndërsa ekziston një fraksion midis fiseve arabe që hedh poshtë autoritetin e Forcave Demokratike Siriane dhe mbështet kthimin e qeverisë qendrore nën presidentin Ahmed al-Sharaa, zërat dominues brenda komuniteteve fisnore në terren vazhdojnë të theksojnë besnikërinë dhe bashkëpunimin me administratën autonome.
