Ngushtica nga e cila Amerika nuk po del dot
Pothuajse gjysma e armëpushimit 60-ditor ka kaluar. Megjithatë, bisedimet për një armëpushim midis SHBA-së dhe Iranit janë ndalur.
Të dielën në mbrëmje, ushtria amerikane sulmoi 140 objektiva ushtarake në Iran në përgjigje të një sulmi me dron iranian ndaj një anijeje kontejnerësh me flamur qipriot.
“Sa herë që Irani na sulmon, ne kundërsulmojmë 20 herë më fort”, kërcënoi Presidenti i SHBA-së Donald Trump. Ai kundërshtoi pretendimet iraniane se Ngushtica e Hormuzit tani është e hapur për lundrim, duke deklaruar se kalimi është i ndaluar deri në njoftim të mëtejshëm.
“E bombarduam atë duke e bërë hi. Ata janë njerëz shumë të këqij dhe të sëmurë,” tha Trump për NBC, raporton DW.
Negociatat në një rrugë pa krye
Trump shprehu zhgënjim në rritje me negociatat diplomatike me Iranin, të cilat zgjatën deri në fundjavë. Teherani, tha Trump, fillimisht ra dakord për marrëveshjen: “Perfekte për ne: Ata heqin dorë nga armët e tyre bërthamore. Pastaj ata largohen nga dhoma. Dhe një orë më vonë, ata qëllojnë një anije me një dron.”
Pika kryesore e mosmarrëveshjes është kontrolli mbi Ngushticën e Hormuzit. Njëzet përqind e dërgesave të naftës dhe gazit në botë duhet të kalojnë nëpër ngushticë. Irani nuk dëshiron të heqë dorë nga kjo levë. Qeveria amerikane, nga ana tjetër, këmbëngul në kalimin e lirë për të gjitha anijet tregtare – dhe rekomandon që ato të lundrojnë jo përgjatë bregdetit iranian, por përgjatë bregdetit të Omanit. Këto anije po sulmohen nga Irani.
Një mjet i fuqishëm për presion me përpjekje minimale
Fakti që marrëveshja kornizë u formulua kaq paqartë tani po jep fryte, kritikoi senatori demokrat Adam Schiff: “Është e vështirë të imagjinohet se si mund të duket një rrugëdalje nga kjo moçal,” shtoi ai. Schiff përmblodhi atë që shumë qytetarë në SHBA mendojnë për këtë luftë jopopullore: “Irani tani e ka kuptuar se tashmë zotëron një lloj arme bërthamore: me përpjekje minimale ata mund ta mbyllin Ngushticën e Hormuzit dhe të ndërpresin një pjesë të madhe të furnizimit me naftë.”
Sipas ekspertëve ushtarakë amerikanë, Trump tani ka tre mundësi: ose të vazhdojë me një luftë në shkallë të plotë kundër Iranit – të cilën qeveria izraelite e mbështet, por që do të ishte shumë jopopullore në SHBA. Opsioni i dytë – tërheqja e ushtrisë amerikane – do të kishte gjithashtu disavantazhe serioze. Irani do të fitonte kontrollin e vetëm të ngushticës dhe do të dilte nga konflikti i forcuar.
Shumica e ekspertëve e konsiderojnë opsionin e tretë si më të mundshmin: “Qasja ‘sy për sy’ do të vazhdojë për njëfarë kohe”, parashikon David Sanger, korrespondent i sigurisë i New York Times. “Iranianët e pëlqejnë këtë më shumë sesa negocimin e një marrëveshjeje bërthamore”, thotë ai.
Marrëveshja bërthamore largohet më tej
Në javët e ardhshme, mund të ketë sulme dhe hakmarrje të përsëritura reciproke, ndërsa në të njëjtën kohë, vendet e Gjirit Persik në veçanti përpiqen për një zgjidhje diplomatike. Situata aktuale do të ishte status quo-ja e re për të ardhmen e parashikueshme – me të gjitha pasiguritë për transportin civil dhe furnizimet me naftë dhe gaz. Dhe marrëveshja bërthamore po largohet më tej. /tesheshi.com/
