Presidenti i SHBA-së Donald Trump e quajti të hënën një “ditë të madhe për Lindjen e Mesme” në një samit mbi Gazën në Egjipt, ku ai nënshkroi një deklaratë për të konsoliduar armëpushimin. Zhvillimi erdhi disa orë pas shkëmbimit të pengjeve dhe të burgosurve midis Izraelit dhe Hamasit.

Në një vizitë të papritur në Jerusalem, Trump iu drejtua Knesset-it, duke thënë se “makthi i gjatë për Izraelin dhe palestinezët ka mbaruar” dhe se “ky nuk është vetëm fundi i luftës, por i epokës së terrorit dhe vdekjes”.

Shkëmbim pengjesh dhe skena emocionale në Tel Aviv dhe Ramallah

Në ditën e katërt të armëpushimit, Hamasi liroi 20 pengjet e fundit të gjalla, ndërsa Izraeli liroi 1,968 të burgosur palestinezë.

Në “Sheshin e Pengjeve” në Tel Aviv, pati skena emocionesh dhe lehtësimi. Familjet mirëpritën të dashurit e tyre, me Shelly Bar Nir që deklaroi se “pengjet më në fund po kthehen në shtëpitë e tyre”, ndërsa Einav Zangawker përqafoi djalin e saj, duke bërtitur “ti je jeta ime, ti je një hero”.

Një skenë e ngjashme në Ramallah, ku turmat mirëpritën autobusët me palestinezët e liruar. Disa thanë se ndiheshin “sikur të kishin rilindur”.

Samiti i Sharm el-Sheikh dhe “Paqja 2025”

Trump, i cili paraqiti planin e tij në fund të shtatorit, bashkëkryesoi samitin e Sharm el-Sheikh me Presidentin egjiptian Abdel Fattah al-Sisi. Udhëheqës nga Turqia dhe Katari ishin të pranishëm, por jo kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu apo përfaqësuesit e Hamasit.

Në sfondin e “PAQES 2025”, Trump nënshkroi Deklaratën e Gazës me udhëheqësit, e cila shërben si garanci e marrëveshjes së armëpushimit. Vendet u zotuan të “ndjekin një vizion paqeje” në Lindjen e Mesme dhe të forcojnë “marrëveshjet për paqe të qëndrueshme”.

Presidenti amerikan siguroi se “dokumenti do të respektohet”, duke shtuar: “Së bashku kemi arritur diçka që e gjithë bota e mendonte të pamundur. Më në fund kemi paqe në Lindjen e Mesme.”

Sisi njoftoi se Egjipti do të organizojë një samit ndërkombëtar mbi rindërtimin e Gazës.

Përmbajtja e deklaratës

“Deklarata e Trump” përfshin 20 pika që synojnë përfundimin e luftës në Gaza dhe rifillimin e procesit të paqes. Ndër dispozitat kryesore janë ndërprerja e menjëhershme e armiqësive, lirimi i të gjithë pengjeve brenda 72 orëve dhe shkëmbimi i të burgosurve midis Izraelit dhe palestinezëve.

Plani parashikon gjithashtu një tërheqje graduale të forcave izraelite, krijimin e një force shumëkombëshe stabilizimi me një rol në trajnimin dhe mbikëqyrjen e forcave të reja palestineze të sigurisë, si dhe krijimin e një organi të përkohshëm administrativ teknokratik palestinez, nën mbikëqyrjen ndërkombëtare.

Në të njëjtën kohë, theksi vihet në rindërtimin ekonomik të Gazës, përmes investimeve ndërkombëtare dhe projekteve të infrastrukturës, me qëllim krijimin e zonave të zhvillimit ekonomik dhe kthimin në normalitet pas viteve të shkatërrimit.

Skepticizëm dhe reagime

Nisma ka provokuar reagime në skenën ndërkombëtare. Ministri i Jashtëm rus Sergei Lavrov e përshkroi planin si “të paqartë” në lidhje me të ardhmen e shtetit palestinez, ndërsa analistët në Evropë kanë theksuar se deklarata lë jashtë çështje thelbësore, siç janë statusi ligjor i Palestinës dhe të drejtat e kthimit të refugjatëve.

Organizatat humanitare paralajmërojnë se rindërtimi i Gazës do të kërkojë burime të mëdha financiare dhe një angazhim shumëvjeçar nga bashkësia ndërkombëtare. Në të njëjtën kohë, shprehet frika nëse administrata e re e parashikuar nga plani do të jetë në gjendje të funksionojë pa pjesëmarrjen e Hamasit.

Çmimi i luftës dhe kriza humanitare

Operacionet hakmarrëse izraelite kanë vrarë të paktën 67,869 njerëz në Gaza, sipas Ministrisë së Shëndetësisë të Hamasit.

Drejtori i Përgjithshëm i UNRWA-së, Philippe Lazzarini, bëri thirrje për një “fluks masiv ndihme humanitare” në Gaza, duke theksuar nevojën për të mbështetur civilët që vuajnë.

“Dita tjetër” dhe fronte të hapura

Plani i Trump parashikon që, në një fazë tjetër, Hamasi do të përjashtohet nga pushteti dhe do të çarmatoset, por lëvizja refuzon të bjerë dakord, duke këmbëngulur në tërheqjen e plotë të forcave izraelite nga Gaza.

Ushtria izraelite deklaron se aktualisht kontrollon 53% të enklavës, ndërsa Hamasi paralajmëron se një “fazë e dytë e vështirë” po vjen në negociata.

Pavarësisht marrëveshjes dhe retorikës së paqes, e ardhmja e Gazës mbetet e pasigurt, me banorët e saj që jetojnë midis shpresës së rindërtimit dhe frikës së një ringjalljeje të re të dhunës. /tesheshi.com/