BBC: A është Prishtina kryeqyteti më i shëmtuar në Evropë?

0
41

“Prishtina, Kosova ka epitetin shpesh e të qenit një nga kryeqytetet më të shëmtuara të Evropës. Është sigurisht një vend ku nuk kam menduar kurrë ta vizitoj. Pika e vetme referuese e vendit ishte nga një kënd i errët dhe i largët i mendjes sime, duke kujtuar mbulimin e lajmeve tragjike të Luftës së Kosovës në fund të viteve 1990 pas viteve të spastrimit etnik që zhvendosën rreth 750,000 shqiptarë etnikë”.

Kështu fillon një shkrim i rrjetit mediatik prestigjioz BBC, përmes së cilit autorja Deborah Huso, ka paraqitur “të mirat dhe të këqijat” e kryeqytetit të shtetit më të ri në Evropë, Prishtinës.

Ajo fillimisht ka kujtuar se për vite me radhë, shumica e shqiptarëve etnikë të Kosovës kanë garuar për kontrollin e rajonit kundër serbëve, të cilët, megjithëse përbëjnë vetëm 10% të popullsisë, e konsideruan Kosovën si djepin e identitetit të tyre kulturor.

Siç ka kujtuar tutje Huso, kosovarët e shpallën pavarësinë e tyre nga Serbia në shkurt të vitit 2008.

Fillimisht ajo ka përmendur, në njërën anë minaret e xhamive shekullore dhe statujat e heronjve vendës dhe të huaj, ndërsa në anën tjetër monumentet dikur prestigjioze si Hotel Grand.

“Megjithatë, unë isha në një mbrëmje të ngrohtë të verës, duke zgjedhur rrugën time përgjatë rrugicave përmes disa blloqeve në jug të Katedrales së Shën Nënë Terezës, pranë Bill Clinton dhe bulevardit George Bush”.

“Pas rezervimit të një apartamenti me qira pa ujë të rrjedhshëm (një çështje e gjerë e lagjes që strehuesi im nuk mund ta shpjegonte), unë fillova të dilja vetë, e vendosur për të përfituar më shumë nga qëndrimi im i shkurtër dy ditor”, ka shkruar Huso.

Në këtë drejtim, ajo përshkruan atë që quan ndërtesat e stilit komunist dhe rrugët me pluhur.

Siç shkruan autorja, Lonely Planet e quajti Prishtinën “qyteti më i papëlqyeshëm estetikisht që do të hasni ndonjëherë”, dhe Globeonce e Bostonit tha: “Ky qytet ballkanik është ndoshta kryeqyteti më i shëmtuar dhe më i këndshëm në Evropë”.

Por, vlerëson Huso, duke pasur parasysh luftën e përgjakshme të fundit, si dhe të kaluarën e trazuar politike, krahasimi i Prishtinës me një vend si Parisi apo Roma, nuk është saktësisht i drejtë.

Në shkrimin e saj, thotë edhe se, me gjithë mburrjen e disa prej xhamive më të vjetra në Evropë, pjesa më e madhe e arkitekturës së dikurshme osmane të Prishtinës është zëvendësuar nga strukturat komuniste nga ditët e saj jugosllave.

“Në të vërtetë, qëllimi im përderisa ishte në qytet ishte të shihja këto ndërtime të epokës komuniste: Biblioteka Kombëtare e Kosovës, një grumbull masiv blloqe betoni që është quajtur një nga ndërtesat më të shëmtuara të botës nga Virtual Tourist. E hapur në vitin 1982, Biblioteka Kombëtare është vepra më e habitshme arkitekturore e Prishtinës”.

“Sidoqoftë, ndërsa unë kalova përmes saj, zbulova se ka një bukuri të veçantë në këtë ndërtesë, me 99 kupola dhe dritare të mëdha”.

“Por pastaj, vetëm disa blloqe larg, është Katedralja e Shën Nënë Terezës, e përfunduar në vitin 2017. Struktura e lartpërmendur 76m është një vend ironik këtu – si për shkak se Qyteti i Vatikanit nuk e njeh sovranitetin e Kosovës dhe për shkak se 90% e popullsisë së Kosovës është myslimane”.

Përveç pamjes së Prishtinës, Deborah Huso ka shkruar edhe rreth gjendjes ekonomike.

“Por rruga e Kosovës drejt paqes dhe pavarësisë nuk ka sjellë domosdoshmërisht prosperitet. Sot, vetëm 114 nga 193 anëtarët e Kombeve të Bashkuara njohin sovranitetin e Kosovës. Shumica e ekonomisë së saj mbështetet nga paratë që vijnë nga të afërmit që punojnë në Evropën Perëndimore”.

Dhe sikurse çdo vizitor, Huso ka vënë në pah edhe prezencën e madhe të kafeneve.

“Në fakt, një nga gjërat më të mrekullueshme që gjeta për Prishtinën ishte kultura e saj e kafesë. Ecni një bllok ose dy, dhe do të hasni një numër kafenesh. Ashtu si Prishtina, kafenetë e saj pasqyrojnë një përzierje të ndikimeve ballkanike, evropiane dhe të Lindjes së Mesme”.

“Ato janë gjithashtu një vend grumbullimi për punëtorët qeveritarë, ata që nuk kanë punësim dhe intelektualë të rinj”.

“Në fund të fundit, ishte në kafene të Kosovës ku filloi planifikimi fillestar i lëvizjes së pavarësisë së saj”, shkruan Huso.

Në shkrimin e saj për BBC, Deborah Huso në fund përmend edhe monumentet që e karakterizojnë këtë qytet, duke filluar nga NEWBORN.

“Çdo vit në ditën e tyre të pavarësisë (17 shkurt), kosovarët ripërtëritin monumentin me një pamje të re. Disa vjet, shkronjat e saj gjigante janë shënuar me grafite. Herë të tjera, ai është mbuluar me nënshkrime të qytetarëve”.

Veç NEWBORN, si dhe statuja si ajo e ish presidentit amerikan, Bill Clinton, ajo tregon edhe për monumentin “Heroinat” duke treguar se i zbuluar në vitin 2015, monumenti është vendosur për të nderuar 20.000 gra të dhunuara gjatë Luftës së Kosovës 1998-99.

“Monumenti ishte veçanërisht prekës për mua”, ka shkruar Huso.

“Dhe, pa dyshim, Prishtina nuk i ngjan as Parisit apo Romës. Por gjeta se nëse ju kujtohet e kaluara e tij dhe humbni veten në të tashmen, do të gjeni një popull që e merr veten shpejt dhe një kapital të ri të gatshëm për të shkruar kapitullin e ardhshëm. Dhe kjo është pamohueshmërisht e bukur”, ka shkruar në fund Deborah Huso, në shkrimin e saj autorial për BBC./tg